Sự thật người Mỹ da đỏ không chỉ là những câu chuyện về văn hóa và cuộc chiến bảo vệ quê hương. Đó còn là một hành trình đầy thách thức với biến động lớn về dân số, lãnh thổ và văn hóa. Tìm hiểu về họ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử Mỹ. Đồng thời, nó mở ra cái nhìn về những vấn đề và di sản mà các cộng đồng bản địa tiếp tục đối mặt hôm nay.
Lịch sử người Mỹ bản địa – thổ dân da đỏ
Người Mỹ bản địa còn gọi là người Mỹ da đỏ. Đây là những cư dân gốc của lãnh thổ Hoa Kỳ. Họ có nguồn gốc từ các nền văn hóa và dân tộc khác nhau, sinh sống chủ yếu bằng cách săn bắn, hái lượm và sau này là trồng trọt.
Lịch sử của người Mỹ bản địa trải dài qua nhiều nhóm và nhà lãnh đạo. Bao gồm Sitting Bull, Crazy Horse và Tecumseh cùng các sự kiện như Đường mòn nước mắt, Chiến tranh Pháp và người da đỏ và Trận Little Bighorn.
Trước khi Columbus đến, châu Mỹ đã là nơi sinh sống của người Mỹ bản địa. Trong thế kỷ 16 và 17, khi các nhà thám hiểm châu Âu xâm chiếm, người Mỹ bản địa phản ứng bằng cách hợp tác, phẫn nộ và nổi loạn. Họ từng hỗ trợ người Pháp trong Chiến tranh Pháp và người da đỏ. Nhưng cuối cùng họ bị buộc phải rời khỏi quê hương theo Đạo luật Di dời người da đỏ của Andrew Jackson. Đến cuối thế kỷ 19, dân số và lãnh thổ của họ suy giảm nghiêm trọng.
Ngày nay, có hơn 5 triệu người Mỹ bản địa ở Hoa Kỳ với 78% sống ngoài các khu bảo tồn. Các tiểu bang có tỷ lệ người Mỹ bản địa cao nhất là Alaska, Oklahoma, New Mexico, Nam Dakota, Montana và Bắc Dakota.
9 sự thật về các bộ lạc người Mỹ da đỏ
Người Mỹ bản địa nói hơn 300 ngôn ngữ
Trước khi bị xâm chiếm, Bắc Mỹ có hơn 300 ngôn ngữ, với khoảng 500 ngôn ngữ trên toàn lục địa. Nhiều ngôn ngữ đã biến mất do chính sách đồng hóa, như tuyên bố của Tổng thống Ulysses S. Grant năm 1868 yêu cầu thay thế các phương ngữ bản địa bằng tiếng Anh.
Từ những năm 1800, người Mỹ bản địa bị di dời và trẻ em được giáo dục bằng tiếng Anh tại các trường nội trú. Đến năm 1972, Đạo luật Giáo dục Người da đỏ mới cho phép các bộ lạc dạy ngôn ngữ của mình.
Tính đến năm 2013, Hoa Kỳ còn 169 ngôn ngữ bản địa. Nhiều ngôn ngữ trong số đó có số lượng người nói rất ít. Đạo luật Ngôn ngữ của Người Mỹ bản địa năm 1990 đã cung cấp hỗ trợ bảo tồn ngôn ngữ trước nguy cơ nhiều ngôn ngữ biến mất vào năm 2050.
Tờ báo đầu tiên bằng bản địa Mỹ xuất bản năm 1828
Trước khi người châu Âu đến, người Cherokee truyền miệng ngôn ngữ của mình qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, một biến chuyển lớn khi một thành viên của bộ lạc là Sequoyah sáng tạo ra hệ thống chữ viết Cherokee vào năm 1821. Từ đó, người Cherokee có thể đọc và viết ngôn ngữ của mình một cách dễ dàng.
Nhờ đó, vào năm 1828, tờ báo Cherokee Phoenix đã ra đời. Đây chính là tờ báo song ngữ đầu tiên ở Mỹ. Nó đánh dấu một cột mốc trong việc bảo tồn và phát triển văn hóa của người Cherokee.
574 bộ tộc được liên bang công nhận tại Hoa Kỳ
Trong số 574 bộ lạc được liên bang công nhận. Trong đó có tới 229 bộ lạc ở Alaska và 109 bộ lạc ở California.
Những bộ lạc được liên bang công nhận có mối quan hệ chính thức với chính phủ Hoa Kỳ như các quốc gia có chủ quyền khác. Ngược lại, các bộ lạc không được liên bang công nhận không đủ điều kiện nhận hỗ trợ của chính phủ. Tính đến năm 2020, có 66 bộ lạc được công nhận bởi các tiểu bang. Tuy nhiên, sự công nhận này chỉ mang tính thừa nhận sự tồn tại của họ.
Bộ tộc Navajo có vùng đất bộ lạc lớn nhất nước Mỹ
Bộ lạc Navajo có diện tích gần 25.000 dặm vuông. Diện tích này bằng kích thước của Tây Virginia, và lớn hơn gấp đôi Maryland. Bộ tộc Navajo trải dài đến Arizona, New Mexico và Utah. Vào năm 2021, Navajo Nation cũng đã vượt qua Cherokee Nation để trở thành bộ tộc lớn nhất về dân số với gần 400.000 thành viên.
Người Mỹ da đỏ trồng nhiều loại cây quan trọng nhất thế giới
Nhiều bộ lạc người Mỹ da đỏ đã thực hành nông nghiệp và thuần hóa cây trồng mà chúng ta ăn ngày nay. Đến năm 2016, khoảng 60% thực phẩm toàn cầu dựa trên cây trồng từ Bắc Mỹ.
Ngô được phát triển bởi người bản địa ở miền nam Mexico và Guatemala cách đây khoảng 10.000 năm. Loại cây này đã được trồng hàng ngàn năm trước khi người châu Âu đến Bắc Mỹ. Người Mỹ bản địa cũng trồng đậu, bí, khoai tây và cà chua.
Nền dân chủ Liên bang Haudenosaunee lâu đời
Liên minh Haudenosaunee, còn gọi là liên minh Iroquois, gồm 5 quốc gia bộ lạc. Bao gồm Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga và Seneca. Một số nhà nghiên cứu cho rằng liên minh này được thành lập vào năm 1142. Liên minh Haudenosaunee được coi là một trong những nền dân chủ lâu đời nhất trên thế giới. Họ được thống nhất bởi Kaianere’ko (Đại Luật Hòa bình) và quốc gia thứ sáu – Tuscarora, gia nhập vào thế kỷ 18.
Người Mỹ bản địa phải di dời theo Đạo luật Tái định cư
Năm 1830, Tổng thống Andrew Jackson ký Đạo luật Loại bỏ Người da đỏ. Đạo luật này yêu cầu người Mỹ bản địa rời khỏi các bang như Alabama, Florida, Georgia, North Carolina và Tennessee. Đạo luật này được thúc đẩy bởi mong muốn của người da trắng chiếm đất của các bộ lạc. Cuộc di cư bắt buộc đã khiến hàng ngàn người chết.
Người Mỹ da đỏ được cấp quyền công dân năm 1924
Đạo luật Công dân Da đỏ – Indian Citizenship Act được Tổng thống Calvin Coolidge ký thành luật vào ngày 2/6/1924. Trước đó, một số người Mỹ da đỏ đã được coi là công dân Mỹ nhờ Đạo luật Dawes năm 1887. Nhờ đạo luật Dawes, việc trao quyền công dân cho những người chấp nhận trợ cấp đất đai được thực hiện.
Không phải các bộ tộc da đỏ đều có đất riêng
Mỹ có khoảng 326 vùng đất bộ lạc và chính quyền liên bang công nhận 574 bộ lạc. Tuy nhiên, diện tích đất riêng của họ chỉ còn khoảng 2,6% so với trước khi thuộc địa hóa. Nhiều bộ lạc đã mất toàn bộ đất đai khi bị di dời. Một nghiên cứu năm 2014 cho thấy 68% người Mỹ da đỏ và người Alaska bản địa sống trên hoặc gần quê hương của họ.
Săn vé máy bay Eva Air khám phá văn hóa thổ dân nước Mỹ
9 sự thật về các bộ lạc thổ dân nước Mỹ đã được làm rõ. Nhìn chung, người Mỹ bản địa có lịch sử lâu đời và nền văn hóa khác biệt. Vì vậy, nó tạo ra sự tò mò và kích thích du khách khám phá. Đặt vé máy bay Eva Air để trải nghiệm nhiều văn hóa khác nhau của các bộ lạc Hoa Kỳ. Bạn cũng có thể thay đổi hành trình của mình bằng dịch vụ đổi ngày bay Eva Air. Liên hệ tổng đài khách hàng 1900 6695 để biết thêm chi tiết.
